-जीवित खड्का मगर

बलेको टुकी बतासले अन्धकारमा निभाएझैँ लाग्यो
कलिलो घाम बिहानको क्षितिजमा बिलाएझैँ लाग्यो
बस्तीका गीतहरु तिम्रै चिताको आगोमा सेलाएझैँ लाग्यो
जसै ल्यायो हावाले तिम्रो मृत्युको खबर
पटकपटक आखाको पानीले भक्कानिएर भिज्दा
सात समुन्द्रपारि पनि देहमा भूकम्प आएझै लाग्यो |
.
भाई र आफन्त भएरमात्र मेरो प्रिय भएका थिएनौ तिमी,
तिमी त भिजेका परेलीपरेलीहरुमा समेत
आखाको नानी जत्तिकै प्रिय भएका थियौ |
.
अहिले पनि सम्झना छ मलाइ -
वस्तीका खेतखेत, बारीबारीमा बादरहरु आउदा
ओडारओडारबाट हुडारहरुले धुक्दा
र आगन वरिपरीका कुखराका चल्ला अनि परेवाका बथानहरुलाई
माथि आकाशबाट बाज र चीलहरुले झम्टिन खोज्दा
अथवा सिस्नोले झांगिएर घरबारी,करेसाबारी डम्मै हुदा
त्यतै ठुल्ठुला ढुंगाहरु सेता दात देखाएर डीच्च हासिरहदा
तिमी सिस्नोका झ्यांगहरु फाड्न हसिया लिई हिडेको
ढुंगाहरु फोड्न हथौडा लिई घुमेको
बादरहरु धपाउन लहरा तान्दै पहरापहरा पुगेको
ओडारका हुडारहरु , या आकाश-धर्ति आतंकले चाहार्ने
चिल र गिद्दहरु मार्न बारुदको बाटोमा बन्दुक लिई कुदेको |
अहो, कस्तो साहस र शक्ति थियो तिमीमा -
हेर्दा दुब्लो-पात्लो भैकनपनि
सधै रसिलो र हसिलो थियौ तिमी
आकर्षक जीउडाल थिएनहोला ,छुट्टै कुरा हो
तर सधै नम्र,तेजिलो र चम्किलो थियौ तिमी
हाम्रै घरदेखि पारिपट्टि युगौदेखि प्रताडनाले उभिएरपनि
कहिले नझुक्कने अग्लो रेसुंगाको शीरझैँ शीरमा उभिएका थियौ तिमी
र चट्टानजस्तो छातीको-माटोमा बिश्वासका फूलहरु उमारेर फूलाउथेउ तिमी
त्यसैले जब उन्मुक्तिको तिम्रा स्वरहरु मन्चमा बाघझैँ गर्झिदा
गडगडाहट तालीसंग मैले पनि कयौपटक
अभावग्रस्त जिन्दगीका पीडाहरु भूलाएको याद छ |
तर यतिखेर
तिम्रो मृत्युको खबरले म भाबबिह्हल छु
बिचलित, अधीर र अशान्त छु
आखाको नदीमा उर्लेका छालहरुसंग
सुकेका काठमा मुडाझै उत्रदै छु , डुब्दै पनि छु |
.
स्वर्णिम जिन्दगीको तीस वर्षपछि,
हुनत तिम्रो मृत्यु असामयीक भएको थियो
तर सत्य म यो पनि भन्छु ?
कवि हरिभक्त कटुवालको जस्तै तिम्रो जिन्दगी थियौ
फरक - कटुवाल प्रबासीबाट घरबासी हून चाहेका थिए
तिमी घरलाई '' बासी '' हूनबाट जोगाउन खोज्ने मान्छे थियौ
र अन्त्यमा साथमासाथ,हातमाहात नपाएर
कटुवालझैँ रक्सीको गिलासमा हाम्फालेका थियौ
तर दूर्भाग्य ! त्यही गिलासको कुवामा
यमराजले तिमीलाई भेटेको रैछ |
-
मृत्युबिनाको अधुरो यो संसारमा
हामीपनि मृत्युलाई छुटाएर बसेका छैनौ धर्तीमा !
दिनदिनै मृत्युले मारिरहेको यो समय
जब म तिम्रो बाटो खोज्नेछु
तबमात्र एक सच्चा,देशभक्त र कर्मठ भाईको सम्झनाको सार्थक हुनेछ
अनिमात्र तिम्रो सच्चा श्रदान्जली हुनेछ |
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
[ गत वर्ष साउदीबाट मैले फोन गर्दा पाटन हस्पिटलको बेडबाट '' दाई ! अब म सन्चो हुन्छु '' भन्दै थियो ,तर त्यसको केहि दिनपछि जन्डिसको बिमारी भाई यो संसारबाट कहिले नफर्कने गरि बिदा लिएर गयो | - छोटो उमेरमै ऊ स्थापित कम्युनिस्ट कार्यकर्ता थियो , मेरो गाऊमा रहेको माध्यमिक विद्यालय ब्यबस्थापन समितिको अध्यक्ष थियो , शिक्षक पनि थियो , बिभिन्न संघ-सस्था र सामाजिक सेवामा निरन्तर सक्रिय थियो .. हरे ! म यो कविता पटकपटक भक्कानिएर रुदै लेखेको छु ]
 
स्व. जगु खड्का मगर |

जीवित खड्का मगर



पातहरु पलाईसकेको छैन
फूलहरु फुलिरहेका छैनन्
झरेपछि -
बगैचाबाट,रुख-रुखहरुबाट
बुटा-बुटा,पोथ्रा र हागा-हागाहरुबाट
माहुरीहरु त्यसैले छन् जुलुसमा ,
हामी यसैलेपनि आकाशको छतमूनि
सधै खडेरी अघाउनुपर्थ्यो  |
.
झरिपछि - 
खेतखेत-बारीबारी
हरिया-हरिया चौबन्दी र फरिया
पहिरन बोकेर डाडा र पाखाहरुसंग
भिर-पखेरा अनि जंगल र शाखाहरुसंग
प्रीत पोख्ने बादलहरुपनि
बर्षौ वर्षदेखि हराएको
मूग्लानकै खसमजस्तो
उसकै न्यानोले
जीवनभरि तृष्णाको हत्या गरेकी महिलाझैँ
फेरी चाडै फर्की आउने बादा गरेर समेत
पर्वतको शिखरमाथि आकाशमै हराएपछि
कसरी उब्जन्थ्यो र अन्नबाली खेतबारीमा ?
तर आमाले भोकको आगोमा पाकेको
अथाह पीडा पिएरपनि  
पटुकाको सप्कोमा बाँधी राखेको
पूराना केहि मोहर र बिस रुपियाको नोट
अनि माथ्लो तलाको एक कुनामा
दुई/चार माना मकै त राखेकै रहिछिन
जतिखेर हामी सानो छदाँ
भोकले धरधरी रोएको सम्झना छ आमासंग |
.
कथाजस्तो .. !
कहानीजस्तो लाग्ने
त्यो स्मृतिको फेरी चर्चा गर्दैछु म ,
कस्तो फसाद थियो !  भोक लागेको बेला  
त्यसैले भनिन् आमाले मलाइ,
जाउ बाबु !
छिमेकी कहाँबाट आगो लिएर आऊ
म छिमेकीकहाँ आगो माग्न गए
तर छिमेकीले आगो दिन कन्जुसाई गरे
म अर्का दोश्रो छिमेकीकहाँ गए
त्यहाँपनि त्यस्तै जबाफ पुनरावृति भयो
म फेरी तेश्रो छिमेकीकहाँ गए
आफ्ना सबै समस्याहरु दर्शाए
तर दिएनन् आगोको सापट कसैलेपनि ..
उफ् !
भोकले ज्यान गलेको थियो
रिसको झोक बलेको थियो
र पनि लाथ्र्याक लाथ्र्याक ..एक्कासी
मौनतामा क्रन्दनले पाइला रोक्यो 
संघारमै सूर्य ढलेको समय रैछ क्यार !
झ्पाप्प अध्यारोले छोप्दा
क्रन्दनले रोइरहेको आमालाई देखे  
भाई र नानीलाई देखे
र अझैसम्म देखिरहेछु
त्यो दिनदेखि
थुप्रै रोईरहेका आमाहरुलाई
छोराहरुलाई .., नानीहरुलाई ...|
.
आज
मेरो कथाजस्तै
अर्का स्मृति-स्मरण गर्दैछु
र बुझ्दैछु / जान्दैछु म ,
हिजो ती जो रोइरहेका थिए
आमाहरु / छोराहरु / नानीहरु
तिनै आज आक्रोशले उभिएका छन्
उभिन सक्ने भई सकेका छन् -
गाउ-बस्ती / सडक र शहरभरि  
''राता'' मान्छेहरुका बिरुद्ध
''सेता-काला''मान्छेहरुका बिरुद्द  
जसले हाम्रो ठाऊलाई
सधै कालो झण्डा ओडाएर
अध्यारो ओझेलमा राखेका थिए  |

When I was born
He was already borned
We got colourised by the Sun
In the world of science , We
learned that the Sun is a star
and the Star dies a day
Accidently , he died .
People say I have been
too old now , and believe
I'm approaching towards the Death
but still sun reappears every morning
and I can see it rising .

जीवन अस्तित्व रक्षार्थ
हात पसार्नु कत्तिको जायज छ?
उत्तर खोज्न थालें
सायद उत्तर यतै कतै
जीवन बिसंगतीमै भेट्टाउछु कि?

आफ्नो दुष्कर जीवन यात्रालाई
नरम बाटोहरुमा परिवर्तन गर्न
शिर निहुराएं
याचना गरें
अहं कुनै परिवर्तन आएन
संसार नरमहरुको लागि हैन
कठोरहरुको लागि रहेछ यहि ठम्याई भयो
अनि घोत्लिएर सोच्न थालें फेरि
कोमल फूलसंग तुलना गरें
मतलब निकालें
फूल हेर्दा निश्चल ,निर्मल
तर यो भित्र पनि स्वार्थ देखें
सायद पत्याउनु हुन्न होला
त्यसो भए सोच्नुस त
फूलले पनि आफ्नो अस्तित्व जोगाउन
काँडाकै सहारा त लिन्छ
मगमगाउँदो बनेर
भमरालाई आमन्त्रित गर्छे
बासना चलाएर लठ्ठ पार्छे
अनि परागशेचन गराएर
आफ्नो अस्तित्व जोगाउँछे
फूल र भवंराको प्रेमलाप पनि
अस्तित्व जोगाउने युद्द रहेछ
संसार यस्तै रहेछ
प्रकृति यस्तै  रहेछ
क्षणिक अस्तित्व जोगाउन
महासंग्राम गर्नै पर्ने
त्यसैले स्वार्थ  यहाँ
जताततै व्याप्त रहेछ
तितो सत्य यहि रहेछ

-काठमाण्डौं